Eski adı Tonus olan Altınyayla, geniş plato ve ovaların çevrelediği güney Sivas ilçesidir. İlçenin en güçlü tarih durağı Başören köyü yakınındaki Kuşaklı-Sarissa Hitit yerleşimidir. Tarım ve hayvancılıkla biçimlenen güncel yaşam, antik kentin binlerce yıllık yerleşim hikâyesiyle aynı coğrafyada sürer.
Tarih ve coğrafyanın ortak izi
Sarissa, Hitit dünyasının önemli merkezlerinden biriydi; bulunan tablet ve mühürler yerleşimin idari ve dinî işlevlerine ışık tutar. Tonus adı Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi kayıtlarında yaşamış, 1972’de yerleşimin adı Altınyayla olarak değiştirilmiştir. İlçedeki tarihî caminin ahşap işçiliği ve köylerdeki geleneksel yapı izleri daha yakın dönem kültürünü temsil eder.
Altınyayla’da görülecek ve yapılacaklar
- Kuşaklı-Sarissa ören yerini güncel erişim kurallarına göre ziyaret etmek.
- Sivas Arkeoloji Müzesi’ndeki Sarissa buluntularını gezi öncesinde görmek.
- Tonus Ovası ve çevre yaylaların açık peyzajını izlemek.
- Coğrafi işaretli Tonus Köftesi’nin yerel üretim ve sunum biçimini tanımak.
Yerel kimliği anlamak
Tonus Köftesi ilçenin eski adını sofrada yaşatır. Bulgurlu ve kıymalı dış hamurun böbrek yağlı içle doldurulup haşlanmasıyla hazırlanan yemek, kayısı hoşafıyla sunulabilir. Bu örnek, yer adları değişse bile mutfak ve sözlü kültürün tarihî adı koruyabildiğini gösterir.
Gezi planı ve dikkat edilecekler
Sarissa açık arazide bulunduğu için güneş, rüzgâr ve çamurlu zemin hesaba katılmalıdır. Kazı çalışma sezonunda erişim değişebilir; resmî bilgi almadan alana girilmemelidir. Altınyayla gezisi Şarkışla veya Ulaş rotasıyla birleştirilebilir, ancak ören yeri ve yerel yemek için acele etmeyen tam günlük plan daha uygundur.
Editör notu: Müze, ören yeri, tesis, yol ve etkinlik koşulları değişebilir. Yola çıkmadan önce ilgili kaymakamlık, belediye veya kültür müdürlüğünün güncel duyurularını kontrol edin.
